Galon Rajmund
(1906-1986)
geograf, członek zwykły Towarzystwa Naukowego w Toruniu w l. 1935–1986.
Urodził się w miejscowości Rynek w pow. lubawskim w rodzinie inteligenckiej, Lucjana nauczyciela i kompozytora oraz Anny Krebs. W 1925 r. ukończył Gimnazjum Klasyczne im. Mikołaja Kopernika w Toruniu i zapisał się na studia geograficzne na Uniwersytecie Poznańskim. W 1929 r. otrzymał stopień doktora filozofii w zakresie geografii. W l. 1929–1930 jako stypendysta Funduszu Kultury Narodowej odbył zagraniczne studia uzupełniające w Berlinie, Kopenhadze, Sztokholmie oraz Norwegii. Po powrocie do Poznania w l. 1930–1939 początkowo był starszym asystentem, potem adiunktem prowizorycznym przy Katedrze Geografii Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego UP, gdzie prowadził wykłady z geografii fizycznej i kartografii. W 1935 r. uzyskał veniam legendi w zakresie geografii ze szczególnym uwzględnieniem geografii fizycznej. W 1. 1929–1930 z polecenia Państwowego Instytutu Geologicznego prowadził badania geologiczne na Polesiu, w roku 1930 odbył także podróże naukowe do Niemiec, Francji, Szwajcarii, Bułgarii i Turcji. Jako podchorąży rezerwy brał udział w kampanii wrześniowej. Trafił do niewoli i do 1945 r. przebywał w obozach jenieckich w Prenzlau, Gross Rossen, Neu Brandenburg, w których prowadził kursy i wykłady dla współtowarzyszy. Po zakończeniu wojny w 1945 r. wyjechał do Belgii i do połowy 1946 r. pracował jako stypendysta i sekretarz Rady Naukowej Centre des Hautes Etudes Polonaises en Belgique oraz prowadził zajęcia dla polskich studentów na uniwersytetach w Brukseli i Leuven. Po powrocie do Polski otrzymał propozycję pracy na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu i jako zastępca profesora nadzwyczajnego objął Katedrę Geografii Fizycznej na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym. W 1948 r. otrzymał nominację na profesora nadzwyczajnego, a w 1955 r. profesora zwyczajnego. Z UMK był związany do 1976 r. W l. 1948–1949 pełnił również funkcję dyrektora Regionalnej Dyrekcji Planowania Przestrzennego w Bydgoszczy. W 1953 r. objął kierownictwo pracowni Polskiej Akademii Nauk Zakładu Geomorfologii i Hydrologii Niżu w Toruniu (do 1968). W l. 1952–1956 był prorektorem UMK ds. Nauki, od 1952 r. kierował zespołem katedr Geografii, później w l. 1959–1976 Zakładem Geografii Fizycznej i Geomorfologii UMK, był dyrektorem Instytutu Geografii UMK (1969–1976). Ponadto w l. 1955–1976 był redaktorem naczelnym Wydawnictw UMK. Głównym obszarem jego zainteresowań była geomorfologia i problematyka czwartorzędu. W 1968 r. kierował pierwszą wyprawą geografów toruńskich na lodowce Islandii. Uczestniczył też w międzynarodowych kongresach geograficznych w Wiedniu (1935), Sofii (1936), Amsterdamie (1938). W 1983 r. otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i UMK. Był członkiem wielu towarzystw naukowych, w tym: Instytutu Zachodniego, Instytutu Bałtyckiego, Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Polskiego Towarzystwa Geograficznego, Polskiego Towarzystwa Geologicznego, Międzynarodowej Unii Badań Czwartorzędu w Wiedniu, Niemieckiej Akademii Przyrodników Leopoldiana w Halle, członkiem korespondentem i członkiem rzeczywistym PAN, Związku Nauczycielstwa Polskiego, członkiem honorowym Societa Geografica Italiana. Zmarł w Toruniu. Pochowany na Centralnym Cmentarzu Komunalnym w Toruniu.
- Leszczycki S., Rajmund Galon 1906–86, „Przegląd Geograficzny”, 1987, t. 59, z. 3, s. 437–440.
- Niewiarowski W., Rajmund Galon 1906–86, „Przegląd Geologiczny”, 1986, R. 34, nr 11, s. 671–672.
- Zielińska A., Galon Rajmund (1906–1986), profesor, wybitny geomorfolog, organizator Instytutu Geografii Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego, prorektor UMK ds. nauki, [w:] Toruński słownik biograficzny, t. 8, red. K. Mikulski, Toruń 2019, s. 58–60.
Anna Supruniuk
