(1906-1965)

matematyk, logik, profesor i rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego w Toruniu w l. 1945–1965.

Urodził się w Warszawie w rodzinie ziemiańskiej Feliksa Marcina i Kazimiery Dzierzbickiej. W 1924 r. uzyskał świadectwo dojrzałości w Państwowym Gimnazjum Realnym w Zakopanem i podjął studia matematyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie uczęszczał na seminarium logiki matematycznej prof. Jana Łukasiewicza, jednego z twórców polskiej szkoły logicznej. Już jako student wyróżniał się aktywnością naukową – uczestniczył w zjazdach matematyków polskich we Lwowie (1927) i Wilnie (1931). Był członkiem Polskiej Korporacji Akademickiej Patria w Warszawie; w roku akademickim 1930/1931 pełnił funkcję wiceprezesa tej organizacji. W roku akademickim 1929/1930 ze względów zdrowotnych przerwał studia, które ukończył w 1932 r., uzyskując na podstawie rozprawy „Reguły wnioskowania z pomocą założeń” napisanej pod kierunkiem J. Łukasiewicza doktorat z filozofii. Jego praca dyplomowa dotyczyła systemu założeń logiki formalnej. Do wybuchu wojny w 1939 r. pracował na UW. Po rozpoczęciu konfliktu zgłosił się na ochotnika do wojska i brał udział w obronie Warszawy. W czasie wojny początkowo przebywał we własnym majątku w Wólce, a następnie w Chociwiu. Po zakończeniu wojny, od kwietnia do września 1945 r., prowadził wykłady zlecone na nowo powstającym Uniwersytecie Łódzkim. W październiku tego samego roku na podstawie rozprawy „Trzy przyczynki do dwuwartościowego rachunku zdań” uzyskał venia legendi na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jesienią 1945 r. przeniósł się na Wydział Matematyczno-Przyrodniczy UMK, w lipcu 1946 r. otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. Na UMK objął stanowisko kierownika Katedry Logiki Matematycznej i zorganizował Seminarium Matematyczne, a następnie kierował Katedrą Matematyki (do 1965). Pełnił również liczne funkcje administracyjne: przewodniczył Komisji Egzaminacyjnej Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego (1946–1951), był prodziekanem (1952–1953) oraz dziekanem Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii (1953–1954). Jako prorektor ds. nauki (1956–1959) i rektor uczelni (1959–1962) znacząco przyczynił się do wzmocnienia pozycji uniwersytetu. Od 1950 r. pracował w Instytucie Matematycznym Polskiej Akademii Nauk, gdzie wypromował swojego pierwszego doktora, Lecha Dubikajtisa, a także w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku. W 1957 r. otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Był współzałożycielem i pierwszym prezesem toruńskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Matematycznego. W l. 1957–1959 pełnił funkcję radnego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy. Należał do komitetu redakcyjnego czasopisma „Studia Logica”. Jego badania koncentrowały się na logice matematycznej, podstawach geometrii oraz teorii symetrii, ze szczególnym uwzględnieniem jej zastosowań w krystalografii i zdobnictwie. Te nowatorskie prace przyczyniły się do rozwoju nowych dziedzin matematyki. Zapoczątkował również badania, które doprowadziły do odkrycia dwóch kluczowych osiągnięć w zakresie rozmaitości algebraicznych. Poza działalnością naukową i organizacyjną aktywnie popularyzował wiedzę. Wydał książki O symetrii i zdobnictwie w przyrodzie (1952) oraz Matematyka ornamentu (1957), a także pracował nad programem nauczania matematyki w szkołach średnich. Zmarł w Warszawie po długiej chorobie. Pochowany na Cmentarzu Stare Powązki.

1. Dubikajtis L., Stanisław Jaśkowski (1906–1965), „Wiadomości Matematyczne”, 1966, t. 10, nr 1, s. 15–28, bibl.
2. Dubikajtis L., Stanisław Jaśkowski (1906–1965), „Colloquium Mathematicum”, 1971, Vol. 22, s. 325–333.
3. Jeśmanowicz L., Stanisław Jaśkowski (1906–1965), logik, profesor i rektor UMK, [w:] Toruńscy twórcy nauki i kultury, red. M. Biskup, A. Giziński, Toruń 1989, s. 131–135.
4. Kotan J., Jaśkowski Stanisław (1906–1965), logik, profesor i rektor UMK, [w:] Toruński słownik biograficzny, t. 1, red. K. Mikulski, Toruń 1998, s. 125–126.