Leksykon członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Kupczyński Aleksander

(1873-1941)
ksiądz katolicki, historyk, działacz społeczny i narodowy, poseł na Sejm Ustawodawczy, poseł z ramienia stronnictwa Ludowo-Narodowego, członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego w Toruniu w l. 1897–1928.

Urodził się w Paliwodziźnie w pow. lipnowskim. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1897 r., a sześć lat później objął parafię w Wielkim Garcu. W 1926 r. przeniósł się na parafię w Tczewie. Oprócz pracy duszpasterskiej przejawiał dużą aktywność w organizacjach społeczno-kulturalnych związanych ze sprawą narodową. W 1906 r. został patronem Związku Towarzystw Ludowych. Działał również w Towarzystwie Czytelni Ludowych oraz TNT. Wspierał ruch niepodległościowy, wchodząc w skład Powiatowej Rady Ludowej i Organizacji Wojskowej Pomorza. W 1920 r. jako członek zarządu Dzielnicowego Związku Ludowo-Narodowego został wybrany do Sejmu Ustawodawczego. W wyborach w 1922 r. wybrany zastępcą posła, a następnie po zwolnieniu miejsca, wszedł do sejmu na l. 1926–1927. Podczas dwudziestolecia międzywojennego był czołowym działaczem Narodowej Demokracji na Pomorzu. Ciesząc się szacunkiem duchowieństwa pomorskiego, objął funkcję prezesa Związku Kapłanów Diecezji Chełmińskiej „Unitas” na l. 1926–1939. W 1940 r. został aresztowany i wywieziony do Berlina, gdzie zmarł.


  1. Bilski S., Słownik biograficzny regionu brodnickiego, Brodnica–Toruń 1991, s. 64–65.

  2. Borzyszkowski J., Inteligencja polska w Prusach Zachodnich 18481920, Gdańsk 1986.

  3. Mross H., Kupczyński Aleksander, [w:] Słownik polskich teologów katolickich, t. 6, red. L. Grzebień, Warszawa 1983, s. 272–273.

Karol Walczak