Leksykon członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Rosentreter Augustyn

(1844-1926)
ksiądz katolicki, biskup chełmiński, członek Towarzystwa Naukowego w Toruniu w l. 1899–1926.

Urodzony w Obrowie pod Chojnicami. Po uzyskaniu święceń kapłańskich w 1870 r. został profesorem w Seminarium Duchownym w Pelplinie. W 1876 r. z uwagi na kulturkampf uczelnię zamknięto, otwarto w 1887 r., a Rosentreter ponownie objął posadę profesora. Został także kanonikiem kapituły chełmińskiej. W 1898 r. kapituła wybrała go na biskupa chełmińskiego (otrzymał 9 z 14 głosów). Jako biskup położył nacisk na budowę kościołów, tworzenie parafii, bractw i stowarzyszeń kościelnych oraz na misje, kaznodziejstwo i wizytacje. Mimo narodowości niemieckiej i skupieniu na interesie Kościoła, często narażał się na ataki władz i społeczności niemieckiej z powodu krytyki polityki antypolskiej. Negatywnie wyrażał się m.in. o Komisji Kolonizacyjnej oraz zakazie nauczania religii po polsku. Ponadto podczas wizytacji w polskich parafiach przemawiał w języku polskim. Mimo licznych dekretów i nakazów udało mu się zachować polski charakter Collegium Marianum i Seminarium Duchownego w Pelplinie. W okresie pierwszej wojny światowej odznaczał się działalnością charytatywną na rzecz Królestwa Polskiego, a po jej zakończeniu przychylnie odnosił się do odrodzenia Polski, interpretując to jako sprawiedliwość bożą.


  1. Kumor B., Rosentreter Augustyn, [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. 4, red. Z. Nowak, Gdańsk 1997, s. 89–90.
  2. Mańkowski A., Prałaci i kanonicy katedralni chełmińscy: od założenia kapituły do naszych czasów, Toruń 1928, s. 174–175.
  3. Mross H., Rosentreter Augustyn (1844‒1926), [w:] Słownik biograficzny kapłanów diecezji chełmińskiej wyświęconych w latach 18121920, Pelplin 1995, s. 275–276.
Karol Walczak