Wachowski Franciszek
(1870-1927)
ksiądz katolicki, proboszcz w Zwiniarzu, działacz społeczny, członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego w Toruniu w l. 1897–1927.
Urodził się w we wsi Brzeźno w pow. starogardzkim. Jego ojciec był właścicielem gospodarstwa rolnego. Po ukończeniu szkoły ludowej edukację kontynuował w biskupim progimnazjum (Collegium Marianum) w Pelplinie. Maturę uzyskał w 1893 r. w Królewskim Gimnazjum w Brodnicy. W tym okresie zaangażował się w działalność konspiracyjną Filomatów Pomorskich. W l. 1893–1898 studiował początkowo na Uniwersytecie Monachijskim a następnie w Seminarium Duchownym w Pelplinie. Święcenia kapłańskie uzyskał w 1898 r., a następnie pełnił posługę duszpasterską jako wikariusz na ternie diecezji chełmińskiej w Żukowie, Grudziądzu i Kazanicach (jako administrator). W 1905 r. uzyskał nominację na proboszcza parafii pw. św. Mikołaja Biskupa we wsi Zwiniarz w pow. lubawskim. Na terenie parafii inicjował życie organizacyjne polskiego ruchu narodowego (Kółko Rolnicze, Towarzystwo Czytelni Ludowych), w l. 1906–1907 aktywnie wspierał strajk szkolny, za co został skazany na miesiąc pozbawienia wolności. Rozbudował świątynię, plebanię oraz budynki gospodarcze parafii. Zmarł w Zwiniarzu, gdzie został pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym.
- Mross H., Wachowski Franciszek, [w:] Słownik biograficzny kapłanów diecezji chełmińskiej wyświęconych w latach 1821–1920, Pelplin 1995, s. 345.
Tomasz Krzemiński
