Leksykon członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Wałęga Stanisław

(1909-2006)
nauczyciel, historyk, dr prawa (1949), popularyzator historii Torunia, członek Towarzystwa Naukowego w Toruniu w l. 1934–1939.

Urodzony w Tarnowie, początkowo związany z Galicją. Podczas seminarium magisterskiego z zakresu historii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie opracowywał, zainicjowane przez TNT i powierzone pierwotnie jego promotorowi Władysławowi Konopczyńskiemu, zagadnienie dziejów politycznych Torunia w XVIII w. Z tego powodu od 1930 r. przebywał w Toruniu, prowadząc kwerendy (finansowane przez władze miasta z okazji przypadającej w 1933 r. rocznicy 700-lecia Torunia) oraz pracując jako nauczyciel szkół powszechnych i średnich (1934–1937). Efekt jego badań Tom I Dziejów Torunia u schyłku Rzeczypospolitej (17241793) został opublikowany na łamach „Roczników TNT” (39). Po wielu latach, w 1994 r., ukazała się drukiem kolejna część tej pracy pt. Międzynarodowe uwarunkowania zaboru Torunia przez Prusy w II rozbiorze Polski w 1793 r. („Rocznik Toruński”, t. 22). W okresie toruńskim współpracował też z Instytutem Bałtyckim, czego efektem było m.in. opracowanie słownika polsko-fińskiego i fińsko-polskiego. W okresie drugiej wojny światowej był zaangażowany w tajne nauczanie, a po jej zakończeniu powrócił do Tarnowa, gdzie pracował jako nauczyciel w liceum (1945–1953) i dyrektor Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych (1953–1972).


  1. Wałęga S., Pod patronatem Kopernika. Mój kopczyk wspomnień z lat pobytu w I Państwowym Liceum i Gimnazjum im. M. Kopernika w Toruniu (19371939), Toruń 1974, odb. z Księgi pamiątkowej 400-lecia Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego, t. 3 (XIXXX wiek).

  2. Zakrzewska A., Zakrzewski T., Wałęga Stanisław Konstantyn, [w:] Toruński słownik biograficzny, t. 6, red. K. Mikulski, Toruń 2010, s. 178–182. 

  3. Zakrzewski T., Dr Stanisław Konstantyn Wałęga (19092006) tarnowsko-krakowski badacz i miłośnik historii Torunia, „Rocznik Toruński”, t. 33, 2006, s. 227–245.

Agnieszka Wałęga