(1931-2008)

historyk, prorektor Uniwersytetu Gdańskiego, prezes Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności, działacz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego w Toruniu od 1974 r.

Urodził się w leśniczówce „Bartkówka” w pow. kłobuckim, gdzie jego ojciec był gajowym. Po uzyskaniu egzaminu dojrzałości w częstochowskim Liceum im. Romualda Traugutta naukę kontynuował w l. 1951–1955 na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W trakcie studiów wstąpił do PZPR, po ich zakończeniu podjął pracę w Katedrze Podstaw Marksizmu-Leninizmu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku. W l. 1956–1964 I Sekretarz Komitetu Uczelnianego PZPR na WSP, następnie członek Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku. W 1980 r. złożył legitymację partyjną. W 1961 r. zdobył stopień doktora na podstawie dysertacji przygotowanej pod kierunkiem prof. Witolda Łukaszewicza, a w 1964 habilitował się na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Po przekształceniu WSP w Gdańsku w Uniwersytet Gdański był długoletnim dyrektorem Instytutu Historii (w l. 1970–1972 i 1975–1990) oraz prorektorem w l. 1972–1975. Prowadził ożywioną działalność organizacyjną jako członek Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, w l. 1979–1985 był jego prezesem, pełnił funkcję redaktora naczelnego „Rocznika Gdańskiego”. W 1974 r. wstąpił do TNT w charakterze członka zwyczajnego i ściśle współpracował z ówczesnym prezesem Towarzystwa prof. Marianem Biskupem, m.in. w kwestii profilu tematycznego „Zapisek Historycznych”. Był znakomitym badaczem czasów najnowszych, wyspecjalizowany w historii politycznej Polski okresu międzywojennego i historii myśli politycznej. Prowadził rozległe studia nad życiem politycznym i społeczeństwem Pomorza Nadwiślańskiego w XX w. Wypromował 270 magistrów oraz 36 doktorów, z czego 14 uzyskało habilitację. Zmarł w Gdańsku. Jego prochy spoczywają na cmentarzu Srebrzysko.

1. Borzyszkowski J., Pro Memoria. Roman Wapiński (1931–2008), „Acta Cassubiana”, t. 10, 2008, s. 354–356.
2. Kawalec K., Odszedł profesor Roman Wapiński (8 V 1931–14 V 2008), „Dzieje Najnowsze”, t. 40, 2008, z. 4, s. 255–257.
3. Opacki Z., Profesor Roman Wapiński (1931–2008), „Zapiski Historyczne”, t. 76, 2011, z. 1, s. 95–116.