(1853-1922)

ksiądz katolicki, doktor teologii, działacz społeczny i narodowy, poseł do parlamentu Rzeszy Niemieckiej, marszałek sejmiku wojewódzkiego w niepodległej Polsce, członek Towarzystwa Naukowego w Toruniu w l. 1887–1921.

Urodzony w Szenfeldzie (Nieżychowice) k. Chojnic. W 1879 r. uzyskał tytuł doktora teologii oraz święcenia kapłańskie w Würzburgu. Na początku l. 80. XIX w. aktywnie promował obronę języka polskiego w nauczaniu prywatnym. Po przeniesieniu przez władze pruskie do Dąbrówna w 1892 r., a następnie w 1900 r. do Pieniążkowa, oprócz intensywnej pracy duszpasterskiej, skupił się na obronie polskości, m.in. wspierając polską akcję osadniczą. Włączył się w działalność parlamentarną, będąc wieloletnim sekretarzem Prowincjonalnego Komitetu Wyborczego na Prusy Zachodnie, Warmię i Mazury, którego prezesem został w 1912 r. W 1893 r. został posłem do Reichstagu z okręgu reszelsko-olsztyńskiego. Był członkiem kierownictwa ugrupowania Związek Pracy Narodowej. W czasie pierwszej wojny światowej działał w tajnym Komitecie Międzypartyjnym skupiającym w tym okresie wszystkie siły antyniemieckie, natomiast w 1919 r. zainicjował powstanie Koła Międzypartyjnego. W latach 1918–1919, mimo wieku, bardzo aktywnie działał w Naczelnej Radzie Ludowej w Poznaniu, której był wiceprezesem oraz pełnił funkcję marszałka wojewódzkiego sejmiku pomorskiego w Toruniu.

1. Banach J., Wolszlegier Antoni, [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. 4, red. Z. Nowak, Gdańsk 1997, s. 479–482.

2. Borzyszkowski J., Inteligencja polska w Prusach Zachodnich 1848–1920, Gdańsk 1986, s. 80, 106, 242, 250, 328.

3. Mross H., Wolszlegier Antoni, [w:] Słownik biograficzny kapłanów diecezji chełmińskiej wyświęconych w latach 1812–1920, Pelplin 1995, s. 366–367.