Leksykon członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Warczak Alfons

(1896-1964)
nauczyciel, kompozytor, dyrygent, członek TNT od 1920 r.

Urodził się w Tucholi, szkołę powszechną ukończył w Czersku, następnie do 1916 r. uczył się w Seminarium Nauczycielskim w Tucholi. Kwalifikacje nauczycielskie zdobył zdając drugi egzamin nauczycielski wymagany od nauczycieli w zaborze pruskim, uzyskał też przygotowanie muzyczne. Początkowo pracował w wiejskich szkołach powszechnych na terenie powiatu chojnickiego. W l. 1920-1938 został zatrudniony w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Tucholi, założonym w 1874 r. W 1925 r. posiadał 10 letni staż zawodowy, uczył m.in. pedagogiki oraz języka polskiego. Od 1927 r. prowadził też zajęcia w szkole ćwiczeń, m.in. ze śpiewu. Był autorem wielu publikacji pedagogicznych m.in. skryptów metodycznych dla nauczycieli, współpracował też z czasopismami pedagogicznymi np. „Pedagogium”, „Przyjaciel Szkoły” oraz prasą regionalną Tucholi i Chojnic. Działał aktywnie w Związku Polskich Nauczycieli Szkół Powszechnych. W 1938 r. inicjował założenie w Tucholi chóru Moniuszko, w czasie II wojny światowej był aresztowany i więziony w obozach koncentracyjnych. Po II wojnie światowej pracował m.in. na kursach pedagogicznych dla nauczycieli oraz w Liceum Pedagogicznym, był też członkiem oraz dyrygentem orkiestry symfonicznej Borowiak. Skomponował także liczne utwory muzyczne. Był członkiem PCK, Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego oraz działaczem Stronnictwa Demokratycznego. Zmarł w Tczewie, został pochowany na cmentarzu parafialnym w Tucholi.


  1. Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminariów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych, red. Z. Zagórowski, Lwów-Warszawa 1924, s.372, t. II, Warszawa-Lwów 1926, s. 386

  2. Stromski Z., Pamięci godni, chojnicki słownik biograficzny 1275-1980, Bydgoszcz 1986, s. 142

  3. Szwankowski J., Sylwetka Antoniego Warczaka na tle życia codziennego i muzycznego Seminarium Nauczycielskiego w Tucholi, [w:] Nauczyciele muzyki na Pomorzu i Kujawach, red. A. Kłaput-Wisniewska, Bydgoszcz 2008, s. 9-22

Agnieszka Wałęga