Leksykon członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Gończ Bernard

(1877-1940)
ksiądz katolicki, proboszcz w Luzinie, ofiara zbrodni niemieckich, członek zwyczajny TNT w l. 1906-1921.

Urodzony w Kościerzynie, syn murarza Józefa i Marianny. Uczeń Królewskiego Progimanzjum w Kościerzynie (w l. 1890-1898) i Królewskiego Katolickiego Gimnazjum Męskiego w Chełmnie. W trakcie nauki zaangażował się w działalność koła Filomatów Pomorskich. Z organizacji został jednak wyrzucony za zaniedbanie obowiązków. Przyczynił się do aresztowania członków organizacji, składając obciążające zeznania podczas toruńskiego procesu filomatów pomorskich (1901 r.). W 1905 r. zakończył studia teologiczne w Seminarium Duchownym w Pelplinie, otrzymując święcenia kapłańskie. Wikary w Debrznie, Lęgu, Radawnicy i Gdańsku oraz kuratus w Borowym Młynie. Od 1920 r. proboszcz w Luzinie. Po wkroczeniu Niemców aresztowany w 1940 r. i osadzony w Wejherowie i obozie KL Stutthof i KL Sachsenhausen. Rozstrzelany w lipcu 1940 roku.


  1. Gończ Bernard (1877-1940) [w:] Mross H., Słownik biograficzny kapłanów diecezji chełmińskiej wyświęconych w latach 1821–1920, Pelplin 1995, s. 83.

  2. Jacewicz W., Woś J., Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacją hitlerowską w latach 1939-1945. Wykaz duchownych zmarłych, zamordowanych lub represjonowanych przez okupanta w diecezjach chełmińskiej, częstochowskiej, łomżyńskiej, łódzkiej i płockiej oraz archdiecezji warszawskiej, z. 2, Warszawa 1977, s. 55.

  3. Wardzyńska M., Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce, Warszawa 2009, s. 107.

Mateusz Stranc