Leksykon członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Karczyński Alojzy Wojciech

(1892-1967)
ksiądz katolicki, członek Sejmiku Powiatowego w Świeciu od 1921 r., od 1922 r. prefekt Żeńskiego Seminarium Nauczycielskiego, w latach 1935-1939 profesor teologii ascetycznej i mistycznej Seminarium Duchownego w Pelplinie, po II wojnie światowej m.in. zastępca Wikariusza Generalnego i przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej dla organistów i katechetów świeckich w Pelplinie, członek zwyczajny TNT (1917-1925)

Alojzy Wojciech Karczyński urodził się w 1892 r. w Pelplinie. Jego rodzicami byli organista Ignacy i Anna z domu Gdaniec. Miał dwóch braci w stanie kapłańskim - Cyryla i Mariana. Nauki pobierał w pelplińskim Collegium Marianum, gimnazjum w Chełmnie i Wejherowie. W tym ostatnim złożył egzamin dojrzałości (1913). Następnie studiował w pelplińskim Seminarium Duchownym i przyjął w 1917 r. święcenia kapłańskie. Umiejętności w posłudze duszpasterskiej zdobywał jako wikary w Osiu, Toruniu, Gniewie i Lipinkach. Rok 1917 przyniósł w życiu Alojzego Karczyńskiego członkostwo w TNT. W Gniewie od 1920 r. sprawował funkcję dyrektora tamtejszego progimnazjum. W latach 1920-1923 dzierżył posadę sekretarza generalnego TCL w okręgu pomorskim, a ponadto wizytował komitety powiatowe TCL, uczestnicząc jednocześnie w wiecach oświatowych. Okres XX-lecia międzywojennego był dla księdza Alojzego niezwykle pracowity. Oprócz posady dyrektora progimnazjum w Gniewie i sekretarza generalnego TCL, od 1921 r. zasiadał w Sejmiku Powiatowym w Świeciu, a w roku następnym został prefektem Żeńskiego Seminarium Nauczycielskiego i szkoły rolniczej w Toruniu. W 1935 r. doczekał się stanowiska profesora teologii ascetycznej i mistycznej w Seminarium Duchownym w Pelplinie. Okres II wojny światowej przetrwał na terenie Generalnego Gubernatorstwa jako Antoni Kaczmarek. Na szczęście dla księdza Karczyńskiego i w przeciwieństwie do jego braci wojnę przeżył i mógł już w 1945 r. wykładać teologię pastoralną w pelplińskim seminarium, a także zostać kanonikiem gremialnym Kapituły Katedralnej. W kolejnych latach sprawował również funkcje radcy kurialnego, zastępcy Wikariusza Generalnego, członka Rady Administracyjnej i Komisji Sztuki Kościelnej, czy przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej dla organistów i katechetów świeckich. Zasłużony na tak wielu polach działalności naukowo-duszpasterskiej zmarł w Pelplinie w 1967 r.


  1. Diecezja chełmińska: zarys historyczno-statystyczny, Pelplin 1928, s. 681.

  2. Karczyński Alojzy Wojciech (1892-1967) [w:] Mross H., Słownik biograficzny kapłanów diecezji chełmińskiej wyświęconych w latach 1821–1920, Pelplin 1995, Pelplin 1995, s. 125.

Piotr Świerkowski