Leksykon członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Kirstein Paweł

(1883-1939)
ksiądz katolicki, doktor teologii, szambelan papieski, nauczyciel, działacz spłeczny, męczennik II wojny światowej, członek zwyczajny TNT w l. 1920-1921

Urodził się w Zaskoczu w powiecie wąbrzeskim. Jego rodzicami byli nauczyciel Józef i Anastazja z domu Kruszyńska. Nauki pobierał w pelplińskim Collegium Marianum, a później w gimnazjum chełmińskim. Tam w 1905 r. zdał egzamin dojrzałości. Podjął studia w pelplińskim Seminarium Duchownym, które ukończył przyjęciem święceń kapłańskich w 1909 r. Doświadczenie w pracy duszpasterskiej zdobywał jako wikary parafii w Debrznie i Gdańsku, skąd trafił do Kościerzyny. W l. 1911-1920 pełnił funkcję katechety w tamtejszym Seminarium Nauczycielskim. Następnie uczył języka hebrajskiego i geografii w progimnazjum. W 1912 r. zdał egzamin uprawniający do nauczania w szkole średniej i podjął dalsze studia we Fryburgu. Tam na podstawie rozprawy pt. „Die Gemeinschaft der Heiligen nach der Lehre des hl. Tomas von Aquin” uzyskał tytuł doktora teologii w 1917 r. w latach I wojny światowej był kapelanem dywizyjnym w armii niemieckiej. W 1919 r. krótko pełnił funkcję dyrektora Seminarium Nauczycielskiego w Kościerzynie. W 1920 r. został członkiem TNT. Odrodzona Polska zastała go na stanowisku dyrektora i katechety gimnazjum w Chojnicach (1920-1928). W 1928 r. za swe edukacyjne zaangażowanie został odznaczony godnością szambelana papieskiego. Do tego czasu był głównie zaangażowany w działalność edukacyjną. Dlatego dopiero w 1928 r. objął stanowisko proboszcza parafii Najświętszej Maryi Panny w Toruniu. Odtąd spisywał swoje kazania w pracy pt. „Argue, obsecra, increpa czyli Słowo Boże na ambonie”, którą opublikował w dwóch tomach. Od lat 20. XX wieku jego kariera nabierała tempa, czego przykładem było objęcie w 1929 r. stanowiska dyrektora pelplińskiego Collegium Marianum. Siedem lat później zorganizował obchody 100-lecia Collegium Marianum. W latach 1929-1931 był redaktorem odpowiedzialnym tygodnika „Wiadomości Kościelne parafji N. M. Panny”. Prowadził również zajęcia w Seminarium Duchownym - teologię dogmatyczną i teologię pastoralną z liturgią w latach 1931-1935. Lata 30. XX wieku to okres pełnienia obowiązków kanonika gremialnego Kapituły Katedralnej, egzaminatora synodalnego, sędziego prosynodalnego, działalność w Stowarzyszeniu im. Piotra Skargi. Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej w 1939 r. opublikował pracę pt. „Laicy w Kościele Chrystusowym dawniej i obecnie”. W październiku 1939 r. został aresztowany przez Niemców i stracony w zbiorowej egzekucji. W 1945 r. jego zwłoki zostały ekshumowane i pochowane w Pelplinie.


  1. Kirstein Paweł (1883-1939) [w:] Mross H., Słownik biograficzny kapłanów diecezji chełmińskiej wyświęconych w latach 1821–1920, Pelplin 1995, s. 133.

Piotr Świerkowski