Leksykon członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Ossowski Leon

(1878-1955)
ziemianin, działacz narodowy, starosta powiatowy, członek zwyczajny TNT w l. 1908-1921

Urodził się 28 VI 1878 r. w Najmowie (pow. brodnicki) w rodzinie ziemiańskiej Feliksa i Wandy z Wolszlegierów. Ukończył gimnazjum w Brodnicy, a następnie studiował rolnictwo w Monachium i literaturę polską w Krakowie. Ok. 1900 r. kupił majątek ziemski Goryń (pow. chełmiński), który sprzedał po kilku latach i objął w dzierżawę Białobłoty (pow. grudziądzki) – należące do klucza dóbr księżnej Marii Ogińskiej z Jabłonowa. Przed I wojną światową działał aktywnie w związku Kółek Rolniczych w Prusach Zachodnich, będąc wicepatronem okręgu brodnickiego. W 1920 r. został wyznaczony pierwszym polskim starostą powiatowym w Grudziądzu, a dzierżawę majątku powierzył dorastającemu synowi Ignacemu. W 1926 r. został przeniesiony do Wejherowa, a rok później do Chełmna, gdzie sprawował swój urząd do kwietnia 1932 r., gdy został przeniesiony w stan nieczynny, a po pół roku przeszedł na emeryturę. Cieszył się opinią bardzo dobrego, sprawnego urzędnika, szanowanego przez różne środowiska polityczne. W 1932 r. wybrany został w skład Zarządu Pomorskiego Związku Ziemian, a rok później wiceprezesem tej organizacji. W tym czasie był już współwłaścicielem Najmowa (pow. brodnicki), które dziedziczył po zmarłym przedwcześnie bracie →Stanisławie. Okres okupacji niemieckiej spędził pod zmienionym nazwiskiem w Warszawie, gdzie pracował jako urzędnik w Zarządzie Miejskim. Po wojnie mieszkał w Wąbrzeźnie, pracując m.in. jako kierownik spółdzielni rolniczej i dyrektor banku, inwigilowany i więziony przez Urząd Bezpieczeństwa. Członek zwyczajny TNT w l. 1908-1921. Zmarł 26 V 1955 r.


  1. Danielewicz J., Starostwo powiatowe w Grudziądzu w latach 1920-1926, Rocznik Grudziądzki t. 10: 1992, s. 125-140.

  2. Łaszkiewicz T., Ziemiaństwo na Pomorzu w okresie dwudziestolecia międzywojennego – w perspektywie codzienności, Inowrocław-Toruń 2013, passim.

  3. Stenzel A., Leon Ossowski. Uzupełniony biogram, Kalendarz Grudziądzki 2013, s. 87-92.

  4. Fot. ze zbiorów Muzeum Ziemi Chełmińskiej w Chełmnie

Tomasz Łaszkiewicz