Leksykon członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Chyliński Gracjan

(1878-1939)
ksiądz katolicki, filomata pomorski, działacz społeczny, członek zwyczajny TNT w l. 1902-1927

Urodzony we wsi Płochocin k. Świecia. Syn organisty Jana i Leokadii. Uczeń Królewskiego Katolickiego Gimnazjum Męskiego w Chełmnie (1888–1897). W trakcie nauki zaangażował się w działalność koła Filomatów Pomorskich. W 1901 r. ukończył studia teologiczne w Seminarium Duchownym w Pelplinie, otrzymując święcenia kapłańskie. Został wikarym w Ostródzie, a następnie w Gdańsku i Chyloni (obecnie dzielnica Gdyni). Od 1915 r. proboszcz w Bzowie. Jeszcze jako wikary aktywnie działał społecznie na rzecz powierzonych mu parafii. W 1918 r. zaangażował się w działalność niepodległościową, przewodnicząc chojnickiej Radzie Robotników i Żołnierzy i bzowskiej Radzie Ludowej. Po odzyskaniu niepodległości skupił się na modernizacji kościoła parafialnego w Bzowie (1922). W 1927 r. przeniesiony do parafii w Barłożnie. W 1930 r. odznaczony Złotym „Krzyżem Zasług” za działalność na rzecz odrodzenia państwa polskiego. Po wkroczeniu Niemców aresztowany w 1939 r. i osadzony w Starogardzie Gdańskim. Rozstrzelany w październiku 1939 r.


  1. Mross H., Chyliński Gracjan (18781939), [w:] Słownik biograficzny kapłanów diecezji chełmińskiej wyświęconych w latach 18211920, Pelplin 1995, s. 33–34.

  2. Jacewicz W., Woś J., Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacją hitlerowską w latach 19391945. Wykaz duchownych zmarłych, zamordowanych lub represjonowanych przez okupanta w diecezjach chełmińskiej, częstochowskiej, łomżyńskiej, łódzkiej i płockiej oraz archidiecezji warszawskiej, z. 2, Warszawa 1977, s. 36.

Mateusz Stranc