(1917-1985)

prawnik, historyk, wykładowca akademicki, działacz polityczny, aktywista Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, członek Towarzystwa Naukowego w Toruniu od 1951 r.

Urodził się w niemieckim mieście Wanne-Eickel jako syn robotnika, emigranta zarobkowego w Westfalii Stanisława i Pelagii Krupki. Po powrocie z wychodźstwa rodzina Cieślaków osiadła w Toruniu, gdzie ojciec został urzędnikiem. W 1935 r. Tadeusz Cieślak zdał maturę w Państwowym Gimnazjum Humanistycznym im. Mikołaja Kopernika i rozpoczął studia na Wydziale Ekonomiczno-Prawnym Uniwersytetu Poznańskiego. Przed 1939 r. pracował na rzecz Polskiego Związku Zachodniego jako kierownik delegatury tej organizacji w Gdyni. W 1940 r. został aresztowany przez Niemców i osadzony w obozie koncentracyjnym Oranienburg-Sachsenhausen. Po zakończeniu wojny rozpoczął pracę nad doktoratem pod kierunkiem Karola Koranyi’ego, który obronił w 1947 r. Był pierwszym wypromowanym doktorem na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W l. 1946–1952 zatrudniony na UMK, od 1951 pracownik Uniwersytetu Łódzkiego, a od 1954 do 1961 wykładowca Szkoły Głównej Służby Zagranicznej. W l. 1952–1985 związany z Polską Akademią Nauk (członek Wydziału Nauk Społecznych) i pracownik Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN (kierownik Zakładu Historii Stosunków Polsko-Radzieckich). Przebywał również na placówkach zagranicznych (w Londynie i Sztokholmie). We wrześniu 1945 r. przystąpił do Polskiej Partii Robotniczej, później był aktywnym członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Jako działacz partyjny awansował w strukturach tej organizacji (sprawował m.in. funkcje członka Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Bydgoszczy oraz sekretarza Podstawowej Organizacji Partyjnej w IH PAN). Członek TNT i innych towarzystw naukowych (np. Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, Instytutu Zachodniego w Poznaniu, Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie). Wśród wielu zagadnień naukowych podejmowanych przez Tadeusza Cieślaka ważną częścią są studia nad dziejami prasy pomorskiej XIX i XX w. Jego publikacje dotyczące tych zagadnień wciąż stanowią punkt odniesienia do współczesnych badań nad tymi problemami.

1. Krzemiński T., Badania nad dziejami prasy pomorskiej XIX i pierwszej połowy XX wieku prowadzone w Gdańsku i regionie, [w:] Teraźniejszość przeszłości. Muzealnictwo oraz historiografia w Gdańsku i na Pomorzu po roku 1945, red. E. Szymańska, S. Bykowska, Gdańsk 2024, s. 566–580.

2. Wojciechowski M., Cieślak Tadeusz (1917–1985), [w:] Słownik biograficzny działaczy ruchu robotniczego województwa toruńskiego, red. M. Wojciechowski, Toruń 1988, s. 22–23.

3. Zdrójkowski Z., Tadeusz Cieślak (1917–1985), „Zapiski Historyczne”, 1988, t. 53, z. 1–2, s. 207–209.

4. Fot. ze zbiorów Archiwum Uniwersyteckiego w Toruniu